MŚP zwiększają inwestycje i zainteresowanie finansowaniem
Spis treści: Większe zainteresowanie finansowaniem zewnętrznym; Finansowanie kontraktów; Ożywienie eksportu mimo „chińskiego szoku”.
Porównując bieżący rok z poprzednim i wcześniejszymi latami, Agnieszka Szeląg-Turkiewicz dostrzega zmianę, choć zastrzega, że na razie trudno uznać ją za trwałą tendencję. Jak powiedziała Interii dyrektorka departamentu małych i średnich przedsiębiorstw w mBanku, klienci banku z tego sektora coraz częściej poszukują finansowania inwestycji.
Znaczenie MŚP dla gospodarki pokazuje ostatni raport Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, obejmujący najnowsze dostępne dane za 2024 rok, a częściowo za 2023 rok. Firmy te odpowiadają za 47,2 proc. PKB, jednocześnie zatrudniając 67,3 proc. wszystkich pracujących. Zestawienie tych udziałów wskazuje na niższą produktywność sektora niż w przypadku dużych przedsiębiorstw. Potwierdzają to również inne badania: statystycznie wydajność maleje wraz z wielkością firmy.
Dla wzrostu produktywności całej gospodarki potrzebne są większe nakłady kapitałowe. Pracowników brakuje, a możliwości rozwoju opartego na relatywnie taniej pracy stopniowo się wyczerpują. Przez ostatnią dekadę małe i średnie przedsiębiorstwa działały jednak głównie w warunkach wymagających skupienia się na przetrwaniu. Jeśli podejmowały inwestycje, zazwyczaj ograniczały je do odtwarzania dotychczasowego majątku. Dodatkową presję wywierają wysokie ceny energii, z którymi Polska mierzy się podobnie jak reszta Europy, oraz „chiński szok 2.0” — napływ tańszych, a zarazem dobrej jakości towarów konsumpcyjnych.
Dane GUS pokazują, że w I półroczu przedsiębiorstwa zwiększyły rok do roku nakłady na maszyny, urządzenia techniczne, narzędzia i środki transportu o 16,3 proc. Wydatki na transport wzrosły o 30,6 proc., natomiast na maszyny i pozostałe wymienione wyposażenie — o 10,9 proc. Najsilniejszy wzrost inwestycji dotyczył dużych firm, ale także w przedsiębiorstwach zatrudniających od 50 do 249 osób wyniósł on 11,5 proc. Tak wysokich wartości nie obserwowano od lat.
Warto przeczytać również: nowe dane o PKB z Unii Europejskiej — wzrost w Polsce i recesja w Rumunii.
Wraz z inwestycjami zwiększa się zainteresowanie firm kapitałem zewnętrznym. W ostatniej ankiecie NBP dotyczącej rynku kredytowego banki wskazały, że w II kwartale klienci z sektora MŚP zgłaszali zapotrzebowanie zarówno na finansowanie krótkoterminowe, jak i średnio- oraz długoterminowe. Z kolei firmy leasingowe w I półroczu sfinansowały inwestycje o prawie 9 proc. większe niż rok wcześniej, a znaczna część tych środków trafiła do najmniejszych przedsiębiorstw. Punktem odniesienia są dane PARP za 2023 rok: blisko 70 proc. firm korzysta ze środków własnych, podczas gdy z kredytu finansuje się zaledwie 9 proc.
Zmianę w podejściu do zewnętrznych źródeł kapitału dostrzega również mBank. Agnieszka Szeląg-Turkiewicz poinformowała, że wśród jego klientów należących do sektora małych i średnich firm zainteresowanie kredytem jest wyraźnie większe.
W ujęciu teoretycznym obecny cykl inwestycyjny powinien rozpocząć się od dużych zamówień publicznych opłacanych ze środków Unii Europejskiej oraz z programu SAFE przeznaczonego dla branży zbrojeniowej. O kontrakty ubiegają się duże przedsiębiorstwa i generalni wykonawcy, którzy następnie angażują podwykonawców. Ci z kolei potrzebują dostawców kolejnych towarów i usług. Przepisy dotyczące local content w zamówieniach publicznych mają wspierać budowanie takich łańcuchów wartości w polskiej gospodarce. W rezultacie — przynajmniej teoretycznie — duże przedsięwzięcia publiczne powinny skłaniać firmy na dalszych etapach dostaw, w tym mniejsze podmioty, do zwiększania mocy produkcyjnych.
Według Agnieszki Szeląg-Turkiewicz ten proces już się rozpoczyna. Ekspertka mBanku ocenia, że silne uwzględnienie local content w polityce gospodarczej będzie mu sprzyjać. Zaznacza zarazem, że inwestycje energetyczne, infrastrukturalne, cyfrowe i obronne znajdują się dopiero na początku tej drogi. Szczególny potencjał wiąże ze skalą wydatków na obronność.
Warto przeczytać również: cztery spółki, którym MON przyznało status inwestycji kluczowych.
Przed MŚP stoją jednocześnie przeszkody w dostępie do kontraktów. Część przedsiębiorstw nie ma wymaganych koncesji ani certyfikatów potwierdzających jakość lub bezpieczeństwo oferowanych produktów i usług. Wiele z nich nie jest jeszcze gotowych do przejścia procedur certyfikacyjnych, co może ograniczyć możliwość udziału w niektórych zamówieniach. Zdaniem Agnieszki Szeląg-Turkiewicz zdobycie odpowiednich certyfikatów wzmacnia wiarygodność firmy, a także ułatwia jej wejście na rynki europejskie.
Do banku trafiają też pytania przedsiębiorców o kapitał obrotowy. Jest to następstwo zwiększania skali działalności: firmy potrzebują więcej środków na surowce, zapasy oraz realizację większej liczby zamówień. Rośnie również zainteresowanie finansowaniem. Dane o inwestycjach i sygnały z rynku kredytowego wskazują więc na większą aktywność MŚP, choć dostęp do części kontraktów nadal zależy od spełnienia wymogów formalnych.